Region Lubelszczyzny
Lublin i okolice
Lublin to największe miasto regionu i naturalny punkt startu: zwarta starówka z Bramą Krakowską i Rynkiem, wzgórze zamkowe z Kaplicą Trójcy Świętej oraz Krakowskie Przedmieście z kawiarniami. Dobrze zwiedza się je pieszo, w jeden lub dwa dni. Z miasta blisko do Kozłówki z pałacem Zamoyskich i do Nałęczowa; w samym Lublinie warto zarezerwować czas na Państwowe Muzeum na Majdanku. Godziny otwarcia wież i trasy podziemnej zmieniają się sezonowo, sprawdź przed wizytą.
Stare Miasto, Krakowskie Przedmieście i Śródmieście
Centrum Lublina układa się w prostą oś ze wschodu na zachód. Na jej wschodnim końcu leżą wzgórze zamkowe i Stare Miasto, za Bramą Krakowską zaczyna się deptak Krakowskiego Przedmieścia, a dalej Śródmieście z placem Litewskim, urzędami i uczelniami. Całość przejdziesz pieszo. Kamienice, podziemia pod Rynkiem i dawny Trybunał Koronny opisujemy na stronie Stare Miasto w Lublinie, a kaplicę z malowidłami i donżon na stronie Zamek Lubelski i Kaplica Trójcy Świętej. Gotowy podział dnia podsuwa pomysł Lublin na jeden dzień.
Do spaceru warto dołożyć okolice Bramy Trynitarskiej. Stoi tu archikatedra, dawny kościół jezuitów, znana z tak zwanej zakrystii akustycznej, i Wieża Trynitarska z punktem widokowym. Na zachodnim skraju Śródmieścia, przy placu Teatralnym, działa Centrum Spotkania Kultur. Powstało w miejscu „Teatru w Budowie”, gmachu zaczętego w 1974 roku i przez dziesięciolecia nieukończonego, a budowę nowego obiektu zakończono w 2015 roku. Na dachu urządzono ogród z tarasem widokowym. Godziny wejść na wieżę i taras sprawdź przed wizytą.
Brama Grodzka i pamięć o żydowskim mieście
Brama Grodzka prowadzi ze Starego Miasta na Podzamcze, gdzie przed wojną leżała dzielnica żydowska. W czasie okupacji Niemcy utworzyli tu getto, a dawną zabudowę niemal całkowicie zniszczyli. Pamięć o tym mieście przechowuje Ośrodek Brama Grodzka Teatr NN, który działa w samej bramie i zbiera relacje, zdjęcia i dokumenty dawnych mieszkańców. Historię bramy i latarni pamięci przy Podwalu znajdziesz w przewodniku Co zobaczyć w Lublinie.
Spod wzgórza zamkowego prowadzi Szlak Pamięci, oznakowany płytami z literami alfabetu hebrajskiego. Kończy się na dawnym Umschlagplatzu przy ulicy Zimnej, skąd Niemcy wywozili lubelskich Żydów do obozu zagłady w Bełżcu. Na wzgórzu między ulicami Kalinowszczyzna i Sienna leży stary cmentarz żydowski. Jest tu nagrobek Jakuba Kopelmana z 1541 roku, uważany za najstarszą macewę w Polsce stojącą w pierwotnym miejscu, oraz grób cadyka zwanego Widzącym z Lublina. Cmentarz nie jest otwarty na co dzień, zasady wejścia sprawdź przed wizytą. Przy ulicy Lubartowskiej 85 stoi gmach Jesziwas Chachmej Lublin, uczelni rabinicznej otwartej w 1930 roku; dziś mieszczą się w nim synagoga i hotel.
Około 4 km na południowy wschód od starówki leży teren dawnego niemieckiego obozu koncentracyjnego, dziś Państwowe Muzeum na Majdanku. Wstęp jest bezpłatny. Zarezerwuj na nie osobny poranek i nie łącz go tego samego dnia z lekkim programem. Godziny, dojazd i czas zwiedzania rozpisaliśmy w przewodniku Lublin na weekend, a inne miejsca pamięci zbiera kategoria Historia i pamięć.
Zieleń i woda: skansen, ogrody i Zemborzyce
Na północno-zachodnim skraju miasta, na Sławinie w dolinie Czechówki, leżą blisko siebie dwa miejsca na pół dnia. Muzeum Wsi Lubelskiej przy al. Warszawskiej pokazuje zagrody i budynki przeniesione z różnych części regionu, ułożone w sektory odpowiadające krainom, a do tego dwór i odtworzone przedwojenne miasteczko. Ogród Botaniczny UMCS z wejściem od ulicy Willowej przyjmuje zwiedzających od kwietnia do października. Na jego terenie stoi dworek, który w XVIII wieku należał do Jana Nepomucena Kościuszki, stryja Tadeusza. Godziny i bilety obu miejsc sprawdź przed wizytą. Skansen zimą opisujemy w tekście Ferie w Lubelskiem, a pomysły na dzień z dzieckiem w przewodniku Lubelszczyzna z dziećmi.
W samym centrum odpoczniesz w Ogrodzie Saskim, do którego prowadzi Krakowskie Przedmieście. Na południu miasta leży Zalew Zemborzycki, zbiornik na Bystrzycy oddany do użytku w 1974 roku. Dookoła wody biegnie droga rowerowa, a z miasta prowadzi do niej popularna trasa wzdłuż Bystrzycy, więc to najprostszy kierunek na rowerowe popołudnie. Przy zalewie działają ośrodki wypoczynkowe; czy otwarte są kąpieliska i wypożyczalnie sprzętu, sprawdź przed wizytą. Podobne miejsca znajdziesz w kategorii Woda i wypoczynek.
Festiwale i krótkie wypady za miasto
Latem Stare Miasto zamienia się w scenę. W lipcu odbywa się Carnaval Sztukmistrzów, festiwal nowego cyrku i sztuki ulicznej, a w sierpniu festiwal Re:tradycja, dawniej Jarmark Jagielloński, poświęcony kulturze tradycyjnej. W czasie festiwali trudniej o nocleg w centrum, a terminy organizatorzy ogłaszają co roku osobno, więc sprawdź je przed wizytą.
Tuż za wschodnią granicą miasta leży Świdnik z lotniskiem. Kilka kilometrów na północ od Lublina, w Jakubowicach Konińskich, stoi rzadki przykład niewielkiego dworu obronnego z pierwszej połowy XVI wieku; według Narodowego Instytutu Dziedzictwa działa w nim dziś hotel z restauracją. Na zachód od miasta zaczyna się Powiśle z Nałęczowem i sanktuarium w Wąwolnicy, a na północ Ziemia łukowska i Lubartów z pałacem w Kozłówce. Dalsze propozycje zbiera przewodnik Gdzie na wycieczkę z Lublina.
Jak dojechać i ile czasu zaplanować
Lublin to węzeł komunikacyjny całego regionu. Pociągi zatrzymują się na stacji Lublin Główny, a obok niej od 2024 roku działa Dworzec Lublin dla autobusów regionalnych i dalekobieżnych. Port Lotniczy Lublin leży w Świdniku, około 10 km na wschód od centrum. Do lotniska prowadzi linia kolejowa, ale kursy w przeszłości zawieszano, więc połączenie sprawdź przed podróżą.
Na miasto z najbliższą okolicą zaplanuj dwa albo trzy dni: jeden na centrum i zamek, drugi na Majdanek i Sławin, trzeci na rower nad zalewem lub wypad za miasto. W poniedziałki zwykle zamknięte są ekspozycje zamkowe i Muzeum na Majdanku. Zabierz wygodne buty, bo na starówce chodzi się po bruku, a na Majdanku i w skansenie spędzisz kilka godzin na zewnątrz. Na weekend kup z wyprzedzeniem wejście do kaplicy na zamku.
Miejsca
Miejsca w regionie (2)
Pomysły na wyjazd
Plany z miejscami tego regionu
Z przewodnika