Lubelski Klub Turystyczny

Lublin i okolice · Lublin

Stare Miasto w Lublinie

Zwarta, średniowieczna starówka z Bramą Krakowską, Rynkiem z Trybunałem Koronnym i kamienicami o malowanych fasadach. Najlepsze miejsce, by zacząć poznawanie Lublina, pieszo i bez planu.

MiasteczkaHistoria i pamięćKulinariaBezpłatneZ dziećmiZ psemRowerem

Dlaczego warto?

Lubelskie Stare Miasto jest małe i gęste, dlatego dobrze się po nim chodzi bez mapy. Warto zajrzeć za bramy kamienic na Rynku i przy Grodzkiej oraz wejść na Bramę Krakowską i na Wieżę Trynitarską, skąd widać układ miasta. Pod Rynkiem biegnie trasa podziemna prowadząca przez piwnice kamienic. Wieczorem starówka zamienia się w zagłębie restauracji i knajp, a jedzenie jest tu częścią zwiedzania.

O miejscu

Lubelska starówka mieści się na niewielkim obszarze dawnego miasta w murach, między Bramą Krakowską a Bramą Grodzką. Obejdziesz ją szybko, ale pod brukiem i za fasadami kryje się więcej, niż widać z ulicy: kupieckie piwnice, renesansowe malowidła, fundamenty nieistniejącego kościoła. Najlepiej poznawać ją pieszo, warstwa po warstwie.

Historia w pigułce

Akt lokacyjny na prawie magdeburskim wystawił Lublinowi Władysław Łokietek 15 sierpnia 1317 roku. W 1392 roku Władysław Jagiełło nadał miastu prawo składu i Lublin stał się ważnym węzłem handlowym na szlakach między Zachodem a Wschodem. Kupcy przywozili tu sukno, wyroby z metalu, futra i przyprawy, a piwnice kamienic służyły im za magazyny.

XVI wiek był stuleciem największej świetności miasta. W 1569 roku obradował tu sejm, który zawarł unię Polski z Litwą, a od 1578 roku dawny ratusz na Rynku był siedzibą Trybunału Koronnego. Przez ponad dwa stulecia zapadały tu wyroki najwyższego sądu apelacyjnego dla szlachty z Małopolski. 2 czerwca 1719 roku w Lublinie wybuchł wielki pożar. W 2007 roku historyczny zespół architektoniczno-urbanistyczny Lublina uznano za Pomnik Historii.

Co zobaczyć na starówce

Spacer najwygodniej zacząć od Bramy Krakowskiej, jednego z symboli Lublina. Powstała w XIV wieku razem z murami miejskimi, w XVI wieku zyskała ośmioboczną nadbudowę, a w czasie prac prowadzonych przez Dominika Merliniego barokowy hełm z monogramem SAR i datą 1782. W środku działa Muzeum Historii Miasta Lublina, a z najwyższej kondygnacji widać panoramę miasta.

Ulicą Bramową dojdziesz na Rynek. Pośrodku placu stoi dawny ratusz, siedziba Trybunału, w którym dziś działa Pałac Ślubów. Z jego piwnic startuje Lubelska Trasa Podziemna, otwarta w 2006 roku. Prowadzi przez niemal 300 metrów połączonych piwnic staromiejskich kamienic, położonych na kilku poziomach, nawet 12 metrów pod ziemią. Historia tych piwnic sięga początku XVI wieku. To nie jest tajny tunel do Zamku, tylko dawne kupieckie magazyny. Trasę zwiedza się z przewodnikiem, a po drodze czeka ruchoma makieta wielkiego pożaru z 1719 roku, inscenizacja ze światłem i dźwiękiem, inspirowana obrazem z kościoła dominikanów. Trasa kończy się przy placu Po Farze.

Warto przyjrzeć się kamienicom wokół Rynku. Kamienica Konopniców pod numerem 12 ma renesansową dekorację fasady z początku XVII wieku, a nad oknami pierwszego piętra portrety właścicieli, Sebastiana Konopnicy i jego żony Katarzyny. W piwnicy kamienicy Lubomelskich, pod numerem 8, zachowała się dawna winiarnia zwana Piwnicą pod Fortuną, ze świeckimi malowidłami z drugiej połowy XVI wieku.

Plac Po Farze to miejsce po kościele farnym św. Michała, rozebranym w połowie XIX wieku. Fundamenty odsłonięto w latach 1936-1938, a od 2002 roku ich zarys jest wyeksponowany na placu. Kilka kroków dalej, przy ulicy Złotej, stoi bazylika dominikanów. W kaplicy Szaniawskich wisi tam obraz przedstawiający pożar z 1719 roku, ten sam, na którym wzorowano inscenizację w podziemiach.

Przy ulicy Królewskiej wznosi się Wieża Trynitarska. Mieści Muzeum Archidiecezji Lubelskiej, a z punktu widokowego na jej szczycie zobaczysz starówkę z góry. Obok stoi archikatedra, dawny kościół jezuitów, który katedrą został po utworzeniu diecezji lubelskiej w 1805 roku. Zajrzyj do zakrystii akustycznej: szept wypowiedziany w jednym jej rogu słychać w rogu po przekątnej.

Na wschodnim krańcu starówki stoi Brama Grodzka, za którą droga prowadzi w stronę wzgórza zamkowego. O dawnej dzielnicy żydowskiej, która zaczynała się za bramą, i o Ośrodku „Brama Grodzka - Teatr NN” piszemy w przewodniku Co zobaczyć w Lublinie.

Jak zwiedzać

Sam spacer nie zajmie wiele czasu. Z trasą podziemną, wejściem na wieżę i przerwą na jedzenie przeznacz na starówkę pół dnia. Trasa podziemna przyjmuje zwiedzających o stałych godzinach wejść, a na wieże wchodzi się wyłącznie po schodach, dlatego kolejność spaceru ustaw pod godziny wejść. Starówka to strefa ograniczonego ruchu: samochód zostaw na płatnym parkingu w śródmieściu, a bruk i progi utrudniają poruszanie się z wózkiem. Rano, zanim otworzą się ogródki, kamienice widać bez tłumu. Wieczorem starówka zamienia się w zagłębie restauracji i jedzenie staje się częścią zwiedzania.

Pora roku i okolica

Starówka jest ciekawa przez cały rok, ale latem żyje festiwalami. W czerwcu, podczas Nocy Kultury, na jedną noc wypełniają ją instalacje, koncerty i pokazy. Pod koniec lipca Carnaval Sztukmistrzów sprowadza artystów cyrkowych i ulicznych, a highlinerzy przechodzą po taśmach rozpiętych wysoko nad ulicami, m.in. przy Trybunale Koronnym i Wieży Trynitarskiej. W sierpniu miasto zaprasza na Re:tradycję, festiwal kultury tradycyjnej, dawniej znany jako Jarmark Jagielloński. Terminy zmieniają się co roku. W deszczowy albo mroźny dzień dobrym wyborem są podziemia i muzea.

Ze starówki kilka minut dzieli cię od wzgórza zamkowego, a za Bramą Krakowską zaczyna się Krakowskie Przedmieście, którym dojdziesz do placu Litewskiego i Ogrodu Saskiego. Gotową trasę na jeden dzień znajdziesz w pomyśle Lublin na jeden dzień, a dwa spokojne dni w przewodniku Lublin na weekend. Ok. 40 minut jazdy od miasta czeka pałac w Kozłówce, a kolejne kierunki podsuwa przewodnik Gdzie na wycieczkę z Lublina i strona regionu Lublin i okolice.

Przed wizytą

Godziny otwarcia Bramy Krakowskiej, wieży Trynitarskiej i trasy podziemnej różnią się sezonowo, sprawdź przed wizytą.

Gdzie to jest

Otwórz w OpenStreetMap

Najczęstsze pytania

Czy starówka jest duża?

Nie, obejdziesz ją w godzinę, ale z wejściami na wieże i do podziemi oraz przerwą na jedzenie warto zaplanować pół dnia.

Pomysły na wyjazd z tym miejscem

Z przewodnika

Zobacz też

Źródła i weryfikacja