Roztocze · Zwierzyniec
Roztoczański Park Narodowy
Lasy jodłowo-bukowe, Stawy Echo z plażą, koniki polskie w ostoi i ścieżki dydaktyczne wokół Zwierzyńca. Najwygodniejszy sposób, by poznać Roztocze pieszo.
Dlaczego warto?
O miejscu
Roztoczański Park Narodowy to jeden z najbardziej zalesionych parków narodowych w Polsce: lasy zajmują około 95% jego powierzchni, liczącej blisko 8,5 tys. hektarów. Utworzony w 1974 roku, chroni fragment Roztocza Środkowego, krainy, której nazwa wywodzi się zapewne od gwarowego słowa „roztoka”, oznaczającego dział wodny, czyli miejsce, gdzie wody rozdzielają się między dorzecza. Od 2019 roku park należy do polsko-ukraińskiego Transgranicznego Rezerwatu Biosfery UNESCO „Roztocze”.
Buczyna, jodły i Stawy Echo
Najcenniejsze są tu lasy bukowe i jodłowe: żyzna buczyna karpacka i wyżynny bór jodłowy, a w piaszczystych dolinach nad Wieprzem rosną bory sosnowe. Park chroni też rzadkie gatunki roślin i zwierząt, w tym takie, które na Roztoczu docierają do granicy swojego zasięgu.
Jednym z najbardziej znanych miejsc parku są Stawy Echo, założone w latach 1929-1934 na dawnych mokradłach w zlewni potoku Świerszcz. Do 2002 roku było tu dziewięć zbiorników, po renowacji zostały cztery, łącznie blisko 40 hektarów wody o głębokości zwykle od pół metra do półtora. Największy staw, przy zalesionej wydmie, od dawna pełni latem rolę kąpieliska. Na przełomie października i listopada wodę ze stawów się spuszcza, a napełnia się je ponownie wczesną wiosną, więc zimą niecki są puste.
Nad stawami żyją koniki polskie, zwierzę herbowe parku. Pierwsze przyjechały 16 lipca 1982 roku: cztery klacze i ogier ze stadniny w Racocie trafiły do ogrodzonej ostoi przy Stawach Echo, która miała wtedy około 40 hektarów, a po trzech powiększeniach liczy około 180. Koniki uważa się za potomków tarpanów, dzikich leśnych koni, które pod koniec XVIII wieku trzymano w zwierzyńcu Zamoyskich. Pasą się na groblach i bywają widoczne z pomostów oraz z platformy widokowej na zboczu wydmy, przystosowanej dla osób z niepełnosprawnością ruchową.
Ścieżki na jeden dzień
Park najlepiej poznawać ścieżkami poznawczymi, a najwygodniej zacząć w Zwierzyńcu, w Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym przy ul. Plażowej 3. Multimedialną wystawę stałą „W krainie jodły, buka i tarpana”, poświęconą środowiskom parku, zwiedza się z audioprzewodnikiem. Od kwietnia do października ośrodek jest czynny od wtorku do niedzieli w godz. 9-17, od listopada do marca od poniedziałku do piątku w godz. 9-15; bilet na wszystkie wystawy kosztuje 20 zł, ulgowy 10 zł (stan na 31.10.2026).
Spod ośrodka rusza ścieżka na Bukową Górę: 2,6 km i około dwóch godzin marszu przez obszar ochrony ścisłej, z różnicą wzniesień około 80 metrów i stromym podejściem po schodach. Las zmienia się po drodze od boru sosnowego przez bór jodłowy po buczynę, a z punktu widokowego widać strefę krawędziową Roztocza. Ścieżka kończy się w Sochach, przy cmentarzu ofiar niemieckiej pacyfikacji wsi z 1 czerwca 1943 roku, skąd do Zwierzyńca wraca się asfaltową drogą. Przy silnym, porywistym wietrze park odradza wejście na ścieżkę, bo w lesie spadają gałęzie.
Krótka jest ścieżka po wydmie do Stawów Echo (1,7 km, około pół godziny). Przy stawach zaczyna się ścieżka na Piaseczną Górę (3,2 km), z punktem widokowym na zachodnią część Zwierzyńca i okoliczne wzgórza; na zejściu do miasta mija się zabytkowy browar. Około 6-7 km od miasta leży Florianka, dawna osada leśna Ordynacji Zamojskiej, do której nie dojeżdża się samochodem. Jest tu ośrodek hodowli koników polskich, Izba Leśna, czyli muzeum leśne, oraz ścieżki dendrologiczna i krajobrazowa. Rowerem dotrzesz tu trasą ze Zwierzyńca do Górecka Starego, która liczy 11 km. We Floriance urodziła się w 1902 roku malarka Aleksandra Wachniewska, która zabiegała o utworzenie parku.
Opłaty wymagają tylko ścieżka na Bukową Górę i trasa do Florianki: jedna karta jednodniowa obejmuje obie i kosztuje 8 zł, ulgowa 4 zł, dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie, a pozostałe ścieżki są bez opłat (stan na 31.10.2026). Kartę kupisz w punkcie informacji turystycznej przy ośrodku albo w sklepie internetowym parku. Psów do parku wprowadzać nie wolno, z wyjątkiem psów asystujących, a rowerem jeździ się tylko po wyznaczonych trasach.
Ślady historii
Historia tych lasów jest dużo starsza niż park. W 1593 roku kanclerz Jan Zamoyski założył tu zwierzyniec, ogrodzony teren łowiecki, od którego wzięło nazwę miasto; otaczał go parkan długości około 30 km.
Te lasy były też świadkami wojny. W latach 1939-1941 przez Roztocze biegła granica niemiecko-sowiecka, która podzieliła krainę między dwóch okupantów; do dziś przypominają o niej schrony tzw. Linii Mołotowa. W rejonie Józefowa działał oddział Armii Krajowej por. Konrada Bartoszewskiego ps. „Wir”, jednego z dowódców w bitwie pod Osuchami w 1944 roku.
Kiedy przyjechać i co w okolicy
Park jest otwarty przez cały rok, od świtu do zmierzchu. Wiosną i jesienią szlaki są najspokojniejsze, a jesienią buczyna zmienia kolor. Latem dochodzi kąpielisko, ale w słoneczne dni plażuje nad nim nawet kilka tysięcy osób. Zimą stawy są spuszczone, ośrodek działa tylko w dni powszednie, a na wyznaczonych szlakach można jeździć na nartach biegowych; szczegóły opisaliśmy w tekście Roztocze zimą.
Bazą wypadów do parku jest Zwierzyniec, z kościołem na wyspie i zabytkowym browarem. Z Zamościa to około 30 km, z Lublina 1,5-2 godziny jazdy samochodem, a do stacji w Zwierzyńcu dojeżdżają pociągi regionalne. W okolicy warto zajrzeć do Krasnobrodu i do Zamościa. Dwa dni na nogach i na rowerze rozpisaliśmy w pomyśle Roztocze aktywnie, spokojne trasy rowerowe w tekście Roztocze rowerem, a park z perspektywy rodzin w przewodniku Lubelszczyzna z dziećmi. Więcej o krainie znajdziesz na stronie regionu Roztocze.
Przed wizytą
Sprawdź, które ścieżki są otwarte (okresowe zamknięcia ze względów przyrodniczych) i czy kąpielisko nad Echem działa.
Gdzie to jest
ul. Plażowa 2, 22-470 Zwierzyniec (dyrekcja i ośrodek edukacyjny), Zwierzyniec
Mapa: © autorzy OpenStreetMap
Najczęstsze pytania
Czy w parku można jeździć rowerem?
Tylko po wyznaczonych trasach rowerowych; piesze ścieżki dydaktyczne są dla pieszych.
Pomysły na wyjazd z tym miejscem
Roztocze aktywnie
Dwa dni · Dwa dni w ruchu z bazą w Zwierzyńcu: piesze ścieżki Roztoczańskiego Parku Narodowego, Florianka z Izbą Leśną i konikami polskimi, kajak na Wieprzu, a na drugi dzień rowerem do Krasnobrodu.
Zamość i Roztocze
Trzy dni · Dzień w renesansowym Zamościu, dzień w Roztoczańskim Parku Narodowym ze Zwierzyńca i dzień w Krasnobrodzie z powrotem. Trzy dni, dwie bazy, mało kilometrów.
Z przewodnika
Gdzie na wycieczkę z Lublina: 10 kierunków
Dziesięć kierunków na jeden dzień: od Nałęczowa i Kozłówki, oddalonych o ok. 40 minut jazdy, przez Kazimierz, Janowiec, Chełm i Polesie, po Zamość, Zwierzyniec i Krasnobród. Z czasem dojazdu, połączeniami i jedną ciekawostką z każdego miejsca.
Roztocze rowerem: spokojne trasy i miejsca warte postoju
Trzy rowerowe osie Roztocza Środkowego: Centralny Szlak Rowerowy Roztocza, niebieski szlak ze Zwierzyńca do Krasnobrodu i płatna trasa przez Floriankę, będąca fragmentem Green Velo. Do tego nawierzchnie, podjazdy, przepisy parku i rower w pociągu.
Roztocze zimą: śnieg, koniki i cisza
Zimowy Roztoczański Park Narodowy w praktyce: narty biegowe na szlakach, krótsze godziny ośrodka, koniki w ostoi przez cały rok, sanie we Floriance, oświetlona ścieżka wokół zalewu w Krasnobrodzie i muzeum w Zamościu.
Zobacz też
Źródła i weryfikacja
- Roztoczański Park Narodowy
- RPN: informacje o biletach
- RPN: Stawy Echo
- RPN: ścieżka na Bukową Górę
- RPN: ścieżka na Piaseczną Górę
- RPN: ścieżka po wydmie do Stawów Echo
- RPN: Ośrodek Edukacyjno-Muzealny (godziny, wystawa, bilety)
- RPN: komunikat turystyczny
- RPN: Ośrodek Hodowli Zachowawczej (koniki polskie)
- RPN: Izba Leśna we Floriance
- RPN: Florianka
- RPN: trasa rowerowa do Florianki
- RPN: English version
- RPN: Zwierzyniec
- RPN: dojazd
- RPN: regulamin udostępniania Parku (zarządzenie nr 6/2026)
- RPN: sprawozdanie, stała wystawa multimedialna w OEM
- RPN (archiwalna strona): o parku
- RPN (archiwalna strona): Stawy Echo
- RPN (archiwalna strona): ścieżka dydaktyczna na Bukową Górę
- RPN (archiwalna strona): ścieżka na Piaseczną Górę
- RPN (archiwalna strona): ścieżka po wydmie do Stawów Echo
- RPN (archiwalna strona): konik polski
- RPN: Transgraniczny Rezerwat Biosfery „Roztocze” (PDF)
- Wikipedia: Roztoczański Park Narodowy
- Wikipedia: Stawy Echo
- Wikipedia: Roztocze (kraina)
- Wikipedia: Konik polski
- Wikipedia: Aleksandra Wachniewska
- Wikipedia: Zwierzyniec (powiat zamojski)
- Wikipedia: Konrad Bartoszewski
- Wikipedia: Bitwa pod Osuchami
- Wikipedia EN: Roztochia Biosphere Reserve
- Wikipedia EN: Sochy massacre
- IPN Lublin: rocznica pacyfikacji wsi Sochy
- GUS, Portal edukacyjny: Polskie parki narodowe
- H. Maruszczak, T. Wilgat, Rzeźba strefy krawędziowej Roztocza Środkowego (UMCS)
- Radio Lublin: Od 40 lat konik polski pomaga w czynnej ochronie przyrody na Roztoczu
- Radio Lublin: 120. urodziny Aleksandry Wachniewskiej
- Green Velo: Florianka
- Komoot: trasa leśna Stawy Echo - Górecko Stare
- Polskie Szlaki: Roztoczański Park Narodowy
- Gmina Zwierzyniec: historia zwierzyńca Zamoyskich
- Podkarpackie.travel: The Molotov Line
- conadrogach.pl: trasa Zamość - Zwierzyniec
- conadrogach.pl: trasa Lublin - Zwierzyniec
- OSRM: wyznaczanie tras
- Portal Pasażera (rozkłady PKP)