Lubelski Klub Turystyczny

Roztocze · Zwierzyniec

Roztoczański Park Narodowy

Lasy jodłowo-bukowe, Stawy Echo z plażą, koniki polskie w ostoi i ścieżki dydaktyczne wokół Zwierzyńca. Najwygodniejszy sposób, by poznać Roztocze pieszo.

PrzyrodaSzlaki i trasyDla dzieciZ dziećmiParkingRowerem

Dlaczego warto?

Park jest przyjazny: ścieżki są krótkie, dobrze oznakowane i zaczynają się praktycznie w Zwierzyńcu. Na Bukową Górę wchodzi się przez stary las jodłowy; nad Stawami Echo można zobaczyć koniki polskie i, latem, wykąpać się. Ośrodek Edukacyjno-Muzealny przy dyrekcji parku to dobry start, szczególnie z dziećmi. Jesienią, gdy buki zmieniają kolor, Bukowa Góra jest jednym z ładniejszych miejsc w regionie.

O miejscu

Roztoczański Park Narodowy to jeden z najbardziej zalesionych parków narodowych w Polsce: lasy zajmują około 95% jego powierzchni, liczącej blisko 8,5 tys. hektarów. Utworzony w 1974 roku, chroni fragment Roztocza Środkowego, krainy, której nazwa wywodzi się zapewne od gwarowego słowa „roztoka”, oznaczającego dział wodny, czyli miejsce, gdzie wody rozdzielają się między dorzecza. Od 2019 roku park należy do polsko-ukraińskiego Transgranicznego Rezerwatu Biosfery UNESCO „Roztocze”.

Buczyna, jodły i Stawy Echo

Najcenniejsze są tu lasy bukowe i jodłowe: żyzna buczyna karpacka i wyżynny bór jodłowy, a w piaszczystych dolinach nad Wieprzem rosną bory sosnowe. Park chroni też rzadkie gatunki roślin i zwierząt, w tym takie, które na Roztoczu docierają do granicy swojego zasięgu.

Jednym z najbardziej znanych miejsc parku są Stawy Echo, założone w latach 1929-1934 na dawnych mokradłach w zlewni potoku Świerszcz. Do 2002 roku było tu dziewięć zbiorników, po renowacji zostały cztery, łącznie blisko 40 hektarów wody o głębokości zwykle od pół metra do półtora. Największy staw, przy zalesionej wydmie, od dawna pełni latem rolę kąpieliska. Na przełomie października i listopada wodę ze stawów się spuszcza, a napełnia się je ponownie wczesną wiosną, więc zimą niecki są puste.

Nad stawami żyją koniki polskie, zwierzę herbowe parku. Pierwsze przyjechały 16 lipca 1982 roku: cztery klacze i ogier ze stadniny w Racocie trafiły do ogrodzonej ostoi przy Stawach Echo, która miała wtedy około 40 hektarów, a po trzech powiększeniach liczy około 180. Koniki uważa się za potomków tarpanów, dzikich leśnych koni, które pod koniec XVIII wieku trzymano w zwierzyńcu Zamoyskich. Pasą się na groblach i bywają widoczne z pomostów oraz z platformy widokowej na zboczu wydmy, przystosowanej dla osób z niepełnosprawnością ruchową.

Ścieżki na jeden dzień

Park najlepiej poznawać ścieżkami poznawczymi, a najwygodniej zacząć w Zwierzyńcu, w Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym przy ul. Plażowej 3. Multimedialną wystawę stałą „W krainie jodły, buka i tarpana”, poświęconą środowiskom parku, zwiedza się z audioprzewodnikiem. Od kwietnia do października ośrodek jest czynny od wtorku do niedzieli w godz. 9-17, od listopada do marca od poniedziałku do piątku w godz. 9-15; bilet na wszystkie wystawy kosztuje 20 zł, ulgowy 10 zł (stan na 31.10.2026).

Spod ośrodka rusza ścieżka na Bukową Górę: 2,6 km i około dwóch godzin marszu przez obszar ochrony ścisłej, z różnicą wzniesień około 80 metrów i stromym podejściem po schodach. Las zmienia się po drodze od boru sosnowego przez bór jodłowy po buczynę, a z punktu widokowego widać strefę krawędziową Roztocza. Ścieżka kończy się w Sochach, przy cmentarzu ofiar niemieckiej pacyfikacji wsi z 1 czerwca 1943 roku, skąd do Zwierzyńca wraca się asfaltową drogą. Przy silnym, porywistym wietrze park odradza wejście na ścieżkę, bo w lesie spadają gałęzie.

Krótka jest ścieżka po wydmie do Stawów Echo (1,7 km, około pół godziny). Przy stawach zaczyna się ścieżka na Piaseczną Górę (3,2 km), z punktem widokowym na zachodnią część Zwierzyńca i okoliczne wzgórza; na zejściu do miasta mija się zabytkowy browar. Około 6-7 km od miasta leży Florianka, dawna osada leśna Ordynacji Zamojskiej, do której nie dojeżdża się samochodem. Jest tu ośrodek hodowli koników polskich, Izba Leśna, czyli muzeum leśne, oraz ścieżki dendrologiczna i krajobrazowa. Rowerem dotrzesz tu trasą ze Zwierzyńca do Górecka Starego, która liczy 11 km. We Floriance urodziła się w 1902 roku malarka Aleksandra Wachniewska, która zabiegała o utworzenie parku.

Opłaty wymagają tylko ścieżka na Bukową Górę i trasa do Florianki: jedna karta jednodniowa obejmuje obie i kosztuje 8 zł, ulgowa 4 zł, dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie, a pozostałe ścieżki są bez opłat (stan na 31.10.2026). Kartę kupisz w punkcie informacji turystycznej przy ośrodku albo w sklepie internetowym parku. Psów do parku wprowadzać nie wolno, z wyjątkiem psów asystujących, a rowerem jeździ się tylko po wyznaczonych trasach.

Ślady historii

Historia tych lasów jest dużo starsza niż park. W 1593 roku kanclerz Jan Zamoyski założył tu zwierzyniec, ogrodzony teren łowiecki, od którego wzięło nazwę miasto; otaczał go parkan długości około 30 km.

Te lasy były też świadkami wojny. W latach 1939-1941 przez Roztocze biegła granica niemiecko-sowiecka, która podzieliła krainę między dwóch okupantów; do dziś przypominają o niej schrony tzw. Linii Mołotowa. W rejonie Józefowa działał oddział Armii Krajowej por. Konrada Bartoszewskiego ps. „Wir”, jednego z dowódców w bitwie pod Osuchami w 1944 roku.

Kiedy przyjechać i co w okolicy

Park jest otwarty przez cały rok, od świtu do zmierzchu. Wiosną i jesienią szlaki są najspokojniejsze, a jesienią buczyna zmienia kolor. Latem dochodzi kąpielisko, ale w słoneczne dni plażuje nad nim nawet kilka tysięcy osób. Zimą stawy są spuszczone, ośrodek działa tylko w dni powszednie, a na wyznaczonych szlakach można jeździć na nartach biegowych; szczegóły opisaliśmy w tekście Roztocze zimą.

Bazą wypadów do parku jest Zwierzyniec, z kościołem na wyspie i zabytkowym browarem. Z Zamościa to około 30 km, z Lublina 1,5-2 godziny jazdy samochodem, a do stacji w Zwierzyńcu dojeżdżają pociągi regionalne. W okolicy warto zajrzeć do Krasnobrodu i do Zamościa. Dwa dni na nogach i na rowerze rozpisaliśmy w pomyśle Roztocze aktywnie, spokojne trasy rowerowe w tekście Roztocze rowerem, a park z perspektywy rodzin w przewodniku Lubelszczyzna z dziećmi. Więcej o krainie znajdziesz na stronie regionu Roztocze.

Przed wizytą

Sprawdź, które ścieżki są otwarte (okresowe zamknięcia ze względów przyrodniczych) i czy kąpielisko nad Echem działa.

Gdzie to jest

ul. Plażowa 2, 22-470 Zwierzyniec (dyrekcja i ośrodek edukacyjny), Zwierzyniec

Otwórz w OpenStreetMap

Najczęstsze pytania

Czy w parku można jeździć rowerem?

Tylko po wyznaczonych trasach rowerowych; piesze ścieżki dydaktyczne są dla pieszych.

Pomysły na wyjazd z tym miejscem

Z przewodnika

Zobacz też

Źródła i weryfikacja