Roztocze · Zwierzyniec
Zwierzyniec
Miasteczko u bram Roztoczańskiego Parku Narodowego: barokowy „kościółek na wodzie”, zabytkowy browar z 1806 roku, Stawy Echo z ostoją koników polskich i początek wielu ścieżek oraz szlaków parku.
Dlaczego warto?
O miejscu
Zwierzyniec to miasto-ogród nad Wieprzem, w którym mieści się dyrekcja Roztoczańskiego Parku Narodowego. Prawa miejskie otrzymał dopiero 1 stycznia 1990 roku, ale jego historia sięga końca XVI wieku.
Od zwierzyńca do miasta
Nazwa miejscowości pochodzi od zwierzyńca myśliwskiego, który w 1593 roku założył kanclerz Jan Zamoyski, twórca Ordynacji Zamojskiej. Był to ogrodzony teren, w którym trzymano zwierzynę na polowania zamojskich magnatów i ich gości. W drugiej połowie XVII wieku otaczał go drewniany parkan długości ok. 30 km. W latach 1780-1806 żyły w nim tarpany, dzikie konie, których potomkowie posłużyli później do wyhodowania konika polskiego. Obok zwierzyńca powstał drewniany dwór Zamoyskich z ogrodami i układem wodnym, w którym bywali m.in. królowie Władysław IV i Jan Kazimierz.
Barokowy kościół pw. św. Jana Nepomucena wzniesiono w latach 1741-1747 na wyspie sztucznego stawu. Ufundował go ordynat Tomasz Antoni Zamoyski wraz z żoną Teresą. Sam staw z wyspami jest starszy: powstał w XVII wieku za III ordynata Jana „Sobiepana” Zamoyskiego, a tradycja łączy stojący dawniej na wodzie pawilon z jego żoną Marysieńką, późniejszą żoną króla Jana III Sobieskiego. Wnętrze kościoła zdobią polichromie przypisywane Łukaszowi Smuglewiczowi, a do świątyni na wyspie Stawu Kościelnego prowadzi most.
Po 1821 roku, gdy Zamość przeszedł na własność państwa, do Zwierzyńca przeniósł się cały Zarząd Ordynacji Zamojskiej. Jego biura mieściły się w klasycystycznych oficynach, które dziś zajmuje szkoła. Osada stała się ośrodkiem urzędniczym i przemysłowym, z browarem, gorzelnią i zakładem mechanicznym, i zachowała ten charakter aż do końca ordynacji w 1944 roku. W latach 1880-1890 powstał Pałac Plenipotenta, siedziba pełnomocnika ordynacji. Dziś pałac jest siedzibą dyrekcji parku, utworzonego w 1974 roku. Na przełomie lat 20. i 30. XX wieku wyrosła dzielnica Borek z kilkudziesięcioma drewnianymi domami. Podczas niemieckich wysiedleń Zamojszczyzny w latach 1942-1943 w Zwierzyńcu działał obóz przejściowy, w którym gromadzono wysiedlonych, także rodziny z dziećmi, i przeprowadzano selekcje.
Spacer po miasteczku
Zabytki dawnego zespołu ordynackiego leżą blisko siebie, więc spacer najlepiej zacząć od kościoła na wodzie. Obok rozciąga się park Zwierzyńczyk, założenie dawnej willi Zamoyskich z odtworzonym kanałem i stawami, otwarte po rewaloryzacji w 2012 roku. Niedaleko stoi browar z 1806 roku, który warzy piwo do dziś, obecnie w ramach spółki Perła Browary Lubelskie. Co roku w sierpniu miasteczko gości festiwal Letnia Akademia Filmowa.
W zabytkowej części miasta działa też Ośrodek Edukacyjno-Muzealny parku z wystawą stałą „W krainie jodły, buka i tarpana”. W punkcie informacji turystycznej przy ośrodku kupisz kartę wstępu na płatne trasy parku, a przy samym ośrodku zaczynają się ścieżki po wydmie do Stawów Echo i na Bukową Górę.
Stawy Echo i koniki polskie
Ścieżka po wydmie, długości 1,7 km, prowadzi od ośrodka do Stawów Echo. To cztery sztuczne, płytkie stawy założone w latach 1929-1934 w zlewni potoku Świerszcz; największy od lat służy jako kąpielisko. Przy stawach leży ogrodzona ostoja koników polskich, licząca ok. 180 ha. Park hoduje te konie od 1982 roku, a stado bywa widoczne z plaży, ze ścieżki po wydmie i z platformy widokowej w osadzie Rybakówka. Koniki mają zwykle myszatą maść i czarną pręgę wzdłuż grzbietu. Karta wstępu obowiązuje tylko na ścieżce na Bukową Górę i na trasie rowerowej do Florianki, więc za spacer do Stawów Echo nie płacisz. Psa, poza psem asystującym, na ścieżki parku nie zabierzesz. Na przełomie października i listopada park spuszcza wodę ze stawów i napełnia je dopiero wczesną wiosną. Szlaki i przepisy opisujemy na stronie Roztoczańskiego Parku Narodowego, a dwa dni pieszo i rowerem układa pomysł Roztocze aktywnie.
Okolica i pora roku
Do Florianki, dawnej osady leśnej Ordynacji Zamojskiej z Izbą Leśną i stajenną hodowlą koników, jest ze Zwierzyńca ok. 6-7 km. W Izbie Leśnej zobaczysz wnętrza leśniczówki z okresu międzywojennego. Trasa nie jest przeznaczona dla samochodów, więc idzie się tam pieszo albo jedzie rowerem. Ścieżka na Bukową Górę prowadzi przez obszar ochrony ścisłej do punktu widokowego na strefę krawędziową Roztocza i kończy się w Sochach, wsi spacyfikowanej przez Niemców 1 czerwca 1943 roku, przy cmentarzu jej ofiar. Niebieskim Roztoczańskim Szlakiem Rowerowym dojedziesz do Krasnobrodu, ok. 25 km, mijając prywatny skansen w Guciowie; trasy opisuje przewodnik Roztocze rowerem. Blisko stąd także do Szczebrzeszyna, miasteczka z pomnikiem chrząszcza z wiersza Jana Brzechwy; łączy je ze Zwierzyńcem czerwony Centralny Szlak Rowerowy Roztocza. Do Zamościa jest ok. 30 km, a trzy dni łączące oba miejsca układa pomysł Zamość i Roztocze.
Najwięcej dzieje się latem, gdy działa kąpielisko i trwa festiwal filmowy. W miasteczku działa kilka wypożyczalni rowerów, których listę publikuje gmina; w długie weekendy noclegi i rowery warto rezerwować z wyprzedzeniem. Z Zamościa przyjedziesz także pociągiem, jazda trwa ok. pół godziny. Od listopada do marca ośrodek muzealny parku jest czynny od poniedziałku do piątku w godz. 9-15 (stan na 31.10.2026), a stawy stoją bez wody. Jak zaplanować wtedy wyjazd, podpowiada tekst Roztocze zimą.
Przed wizytą
W długie weekendy noclegi i rowery rezerwuj wcześniej.
Gdzie to jest
Mapa: © autorzy OpenStreetMap
Najczęstsze pytania
Jak dojechać do Zwierzyńca z Lublina?
Samochodem to ok. 1,5 h (85-110 km, zależnie od trasy). Autobusy jadą z Lublina ok. 2 h, kursują też z Zamościa, a w Zwierzyńcu jest stacja kolejowa: pociągi jeżdżą głównie z Zamościa (ok. 30 minut), z Lublina zwykle z przesiadką. Rozkład sprawdź przed wizytą.
Gdzie zaparkować w Zwierzyńcu?
Parking Roztoczańskiego Parku Narodowego przy Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym (ul. Plażowa 3) jest płatny przez cały rok: 4 zł za godzinę, obecnie tylko kartą płatniczą. Parking przy Stawach Echo jest płatny od kwietnia do października, 5 zł za godzinę (stan na 30.10.2026).
Co w Zwierzyńcu zobaczy dziecko?
Koniki polskie żyją w ogrodzonej Ostoi przy Stawach Echo (ok. 180 ha) i bywają widoczne z plaży oraz ze ścieżki po wydmie. W Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym RPN jest wystawa „W krainie jodły, buka i tarpana” ze scenami, dźwiękiem i grą świateł. Dzieci do lat 4 wchodzą do ośrodka bezpłatnie, a na teren parku dzieci do lat 7 (stan na 30.10.2026).
W jakich godzinach działa Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN?
Od 1 listopada do 31 marca od poniedziałku do piątku w godz. 9-15 (ostatnie wejście na wystawę stałą o 14.00), a od 1 kwietnia do 31 października w godz. 9-17 z wyjątkiem poniedziałków. W dni ustawowo wolne od pracy ośrodek jest zamknięty (stan na 30.10.2026).
Czy do Zwierzyńca warto przyjechać zimą?
Tak, koniki są w Ostoi przez cały rok. Pamiętaj tylko, że od listopada do marca ośrodek muzealny i punkt informacji turystycznej działają tylko w dni powszednie, a Izbę Leśną we Floriance zwiedzają wtedy wyłącznie grupy po rezerwacji z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem (stan na 30.10.2026).
Pomysły na wyjazd z tym miejscem
Roztocze aktywnie
Dwa dni · Dwa dni w ruchu z bazą w Zwierzyńcu: piesze ścieżki Roztoczańskiego Parku Narodowego, Florianka z Izbą Leśną i konikami polskimi, kajak na Wieprzu, a na drugi dzień rowerem do Krasnobrodu.
Zamość i Roztocze
Trzy dni · Dzień w renesansowym Zamościu, dzień w Roztoczańskim Parku Narodowym ze Zwierzyńca i dzień w Krasnobrodzie z powrotem. Trzy dni, dwie bazy, mało kilometrów.
Z przewodnika
Ferie w Lubelskiem 2027: pomysły na zimowe dni z dziećmi
Ferie 2027 w Lubelskiem trwają od 1 do 14 lutego. Kryte lodowisko i aquapark w Lublinie, zamek z wieżą, skansen, basen w nałęczowskim parku zdrojowym i zimowe Roztocze: adresy, godziny i ceny sprawdzone u źródła.
Gdzie na wycieczkę z Lublina: 10 kierunków
Dziesięć kierunków na jeden dzień: od Nałęczowa i Kozłówki, oddalonych o ok. 40 minut jazdy, przez Kazimierz, Janowiec, Chełm i Polesie, po Zamość, Zwierzyniec i Krasnobród. Z czasem dojazdu, połączeniami i jedną ciekawostką z każdego miejsca.
Lubelszczyzna z dziećmi: miejsca, które naprawdę warto zobaczyć
Koniki z czarną pręgą na grzbiecie w Zwierzyńcu, wieża-baszta w Krasnobrodzie, kładki i rosiczki na Polesiu, zamek z jednym filarem w Lublinie i powozy w Kozłówce. Co zaciekawi dziecko i jak ułożyć taki dzień.
Roztocze rowerem: spokojne trasy i miejsca warte postoju
Trzy rowerowe osie Roztocza Środkowego: Centralny Szlak Rowerowy Roztocza, niebieski szlak ze Zwierzyńca do Krasnobrodu i płatna trasa przez Floriankę, będąca fragmentem Green Velo. Do tego nawierzchnie, podjazdy, przepisy parku i rower w pociągu.
Roztocze zimą: śnieg, koniki i cisza
Zimowy Roztoczański Park Narodowy w praktyce: narty biegowe na szlakach, krótsze godziny ośrodka, koniki w ostoi przez cały rok, sanie we Floriance, oświetlona ścieżka wokół zalewu w Krasnobrodzie i muzeum w Zamościu.
Weekend w Lubelskiem: Lublin, Roztocze i Nałęczów
Dwie noce w Lublinie i jeden niedzielny wypad: Nałęczów, Kozłówka, Kazimierz Dolny, Zamość albo Roztocze. Podpowiadamy, dla kogo jest który kierunek, ile zajmuje czasu i czym tam dojedziesz.
Zobacz też
Źródła i weryfikacja
- Gmina Zwierzyniec
- Gmina Zwierzyniec: Zwierzyńczyk, historia willi i zespołu ordynackiego
- Gmina Zwierzyniec: wypożyczalnie rowerów
- Gmina Zwierzyniec: szlaki rowerowe
- Gmina Zwierzyniec: Zagroda Guciów
- Uchwała Rady Ministrów nr 166 z 11.12.1989 w sprawie utworzenia miasta Zwierzyniec (M.P. 1989 poz. 325)
- RPN: Zwierzyniec
- RPN: Ośrodek Edukacyjno-Muzealny
- RPN: Informacje o biletach
- RPN: Komunikat turystyczny
- RPN: Zarządzenie nr 6/2026, regulamin udostępniania parku
- RPN: Stawy Echo
- RPN: Ścieżka po wydmie do Stawów Echo
- RPN: Ścieżka na Bukową Górę
- RPN: Ośrodek Hodowli Zachowawczej
- RPN: Izba Leśna we Floriance
- RPN: Florianka
- RPN: Centralny Szlak Rowerowy Roztocza
- RPN: Dojazd
- RPN (roztoczanskipn.pl): Konik polski
- RPN (roztoczanskipn.pl): Kościółek na wodzie
- RPN (roztoczanskipn.pl): Pałac Plenipotenta
- RPN (roztoczanskipn.pl): Stawy Echo
- RPN (roztoczanskipn.pl): Ścieżka po wydmie do Stawów Echo
- M. Kseniak, K. Pałgan, P. Szkołut, „Zwierzyniec. Od hetmańskiego parku łowieckiego do Parku Narodowego i obywatelskiego miasta ogrodu”, Barometr Regionalny
- Radio Lublin: „Renesansowa willa Jana Zamoyskiego w Zwierzyńcu nad Wieprzem” (PDF)
- K. Boguszewska, Architectus: przekształcenia założenia ogrodowego w Zwierzyńcu
- Radio Lublin: Od 40 lat konik polski pomaga w czynnej ochronie przyrody na Roztoczu
- Radio Lublin: Zwierzyniec stolicą kinematografii, trwa Letnia Akademia Filmowa (2022)
- RMF24: Na Roztoczu rusza Letnia Akademia Filmowa (2025)
- Perła Browary Lubelskie: Historic brewery in Zwierzyniec
- Green Velo: Zwierzyniec
- Green Velo: Roztoczański Szlak Rowerowy
- Green Velo: Florianka i okolice
- Green Velo: Szczebrzeszyn
- Landart Festiwal 2013 (Zwierzyńczyk od 2012)
- Noclegowo.pl: Borek, dzielnica drewnianych domów
- H. Mielnik, Funkcjonowanie obozu w Zwierzyńcu, Studenckie Zeszyty Naukowe UMCS
- IPN: Przypominamy o tragedii Zamojszczyzny
- IPN Lublin: 77. rocznica pacyfikacji wsi Sochy (PDF)
- Wikipedia: Zwierzyniec (powiat zamojski)
- Wikipedia: Kościół św. Jana Nepomucena w Zwierzyńcu
- Wikipedia: Stawy Echo
- Wikipedia: Konik polski
- Wikipedia: Roztoczański Park Narodowy
- Wikipedia: Pacyfikacja wsi Sochy
- Wikipedia: Szczebrzeszyn
- Wikipedia: Zwierzyniec Towarowy (stacja towarowa; przystanek osobowy Zwierzyniec na linii 69)
- Wikipedia (EN): Zwierzyniec
- Wikipedia (EN): Zamoyski family entail
- EuroPodróże: rozkład Zamość - Zwierzyniec
- Portal Pasażera (rozkłady PKP PLK)
- Conadrogach.pl: trasa Zamość - Zwierzyniec
- OSRM (pomiar trasy drogowej)
- Polonia.travel: Zwierzyniec town garden